Kendini ve verilerini korumak

Bir sohbet modeliyle konuşmak, bir arkadaşınla konuşmak gibi hissettirir. Ama yazdıkların bilgisayarında kalmaz. İnternet üzerinden, modeli çalıştıran şirketin sunucularına gider. Bu derste neyi paylaşmaman gerektiğini ve kendini nasıl koruyacağını konuşacağız.

Asla yazma

Bunları hiçbir sohbet modeline yazma:

• Şifreler ve doğrulama kodları. Hiçbir meşru iş için modelin şifrene ihtiyacı yoktur.
• Kimlik ve kart bilgileri. TC kimlik numarası, pasaport numarası, kredi kartı numarası, IBAN.
• Sağlık kayıtların, tam hâliyle. Bir tahlil sonucunu anlamak istiyorsan adını, kimlik numaranı ve hastane bilgilerini çıkarıp sadece değerleri yaz.
• Başkalarının kişisel bilgileri. Bir arkadaşının mesajlarını, bir müşterinin bilgilerini, bir çocuğun fotoğrafını onların izni olmadan yükleme.
• İş yerinin gizli bilgileri. Sözleşmeler, müşteri listeleri, henüz açıklanmamış planlar. Birçok şirketin bu konuda kuralı var; önce onu öğren.

Basit bir test: Bunu bir yabancıya söyler miydim? Söylemezsen, modele de yazma.

Ayarlarına bak

Sohbet uygulamalarının çoğunda ayarlar bölümünde şu seçenekler bulunur. İsimleri uygulamaya göre değişir, ama hepsine bir kez bakmaya değer:

• Sohbetlerin modeli geliştirmek için kullanılsın mı? Bazı hizmetler, sen kapatmadıkça konuşmalarını modellerini geliştirmek için kullanabilir. Bunu kapatabilirsin.
• Hafıza. Uygulama seninle ilgili bilgileri sohbetler arasında saklıyor mu? Neleri sakladığını görebilir, silebilir ya da tamamen kapatabilirsin.
• Sohbet geçmişi. Eski sohbetlerini silebilirsin. Bazı uygulamalarda geçmişe kaydedilmeyen “geçici sohbet” seçeneği de vardır.

Türkiye’de kişisel verilerin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile korunur. Bir şirketin hakkında hangi verileri tuttuğunu sorma hakkın var.

Yapay zekâ ile dolandırıcılık

Dolandırıcılar da yapay zekâ kullanıyor. En yaygın iki yöntem:

1. Ses taklidi. Birinin sesinden birkaç saniyelik bir kayıt, o sesi taklit etmeye yetebiliyor. Dolandırıcı, bir yakınının sesiyle arayıp “Başım dertte, hemen para lazım” diyebilir.

Korunma yolu:

• Ailenle bir parola belirle. Acil bir para isteğinde bu parolayı sor.
• Telefonu kapat ve yakınını kendi bildiğin numaradan geri ara.
• Acele ettirilmek her zaman bir uyarı işaretidir.

2. Kusursuz sahte mesajlar. Eskiden sahte e-postalar yazım hatalarından kolayca tanınırdı. Artık yapay zekâ ile hatasız yazılıyor. Bir bankadan, kargo şirketinden ya da devlet kurumundan geliyor gibi görünen bir mesajdaki bağlantıya tıklama. Kurumun resmî uygulamasına ya da sitesine kendin gir.

Dijital izine bak

Yapay zekâ araçları internetteki her şeyi okuyabiliyor; senin hakkında açıkta ne varsa onu da. Dolandırıcılar bir ses taklidi ya da inandırıcı bir mesaj hazırlamadan önce genellikle bu açık bilgileri toplar. Bu yüzden kendi izine ara sıra bakmakta fayda var.

• Adını ve kullanıcı adını ara. Bir arama motoruna adını, soyadını ve kullandığın kullanıcı adını yaz. Çıkan ilk sayfalara bak.
• Unuttuğun hesapları bul. Sherlock adlı açık kaynak araç, bir kullanıcı adının 400’den fazla sitede kayıtlı olup olmadığını kontrol eder. Biraz komut satırı bilgisi ister. Sonuçları dikkatli oku: araç adın orada kayıtlı olduğunu söyler, hesabın kime ait olduğunu söylemez; bazı siteler her ada “var” der.
• Kapatmak istediklerini kapat. Kullanmadığın eski hesapları sil, kullandıklarının gizlilik ayarlarını kapat.
• Yalnızca kendin için kullan. Bu tür araçları başkalarını araştırmak için kullanmak gizliliği ihlal eder ve birçok ülkede, Türkiye’de de, kişisel verilerin korunması kurallarına aykırı olabilir.

Çocuklar ve yaşlılar

Ailende yapay zekâyı yeni kullanan çocuklar ya da yaşlılar varsa bu dersteki kuralları onlarla da konuş. Özellikle iki şeyi bilsinler: Model ne kadar sıcak konuşursa konuşsun bir insan değildir, ve ondan gelen önemli bir bilgiyi başka bir yerden kontrol etmek gerekir.

Bu dersle kurs bitiyor. Öğrendiklerini günlük işlerde kullanmak istersen sıradaki kurs: Yapay zekâyla günlük işler.

Kendini dene

Quiz · Kendini dene0/3

1. 1. Bir tahlil sonucunu anlamak istiyorsun. En güvenli yol hangisi?

   ABelgenin tamamını adım ve kimlik numaramla birlikte yüklemekBKişisel bilgileri çıkarıp sadece değerleri yazmak, sonucu doktoruma danışmakCHiçbir şekilde sormamak

2. 2. Kardeşinin sesiyle biri arayıp acil para istiyor. Ne yaparsın?

   AHemen gönderirim, sesi tanıdımBTelefonu kapatıp kardeşimi kendi bildiğim numaradan ararımCParayı yarısını gönderirim

3. 3. Bir sohbet modeline yazmadan önce sorabileceğin basit test hangisi?

   A“Bunu bir yabancıya söyler miydim?”B“Model bunu anlar mı?”C“Bu çok uzun mu?”